İşitme Testi Nedir, Nasıl Yapılır?

İşitme testi, kişinin farklı frekans ve şiddetlerdeki sesleri ne düzeyde duyabildiğini belirlemek amacıyla gerçekleştirilen odyolojik değerlendirmelerin genel adıdır. Kulak sağlığında yaşanan değişiklikler her zaman belirgin bir işitme kaybı şeklinde ortaya çıkmayabilir. Konuşmaları tekrar ettirme, televizyonun sesini yükseltme, kalabalık ortamlarda söylenenleri anlamakta zorlanma veya kulakta çınlama gibi belirtiler de değerlendirme gerektirebilir.

Uygulanan testler sayesinde kişinin duyabildiği en düşük ses seviyeleri belirlenebilir, sağ ve sol kulak ayrı ayrı değerlendirilebilir ve olası işitme kaybının derecesi hakkında bilgi edinilebilir. Gerektiğinde orta kulak fonksiyonları, konuşmayı ayırt etme becerisi, iç kulaktaki bazı yapıların tepkileri ve işitme sinirlerinin çalışması da farklı testlerle incelenebilir.

İşitme testi nasıl yapılır? sorusunun yanıtı uygulanacak yönteme göre değişir. Yetişkinlerde genellikle kulaklık aracılığıyla verilen seslere tepki verilmesi istenirken bebeklerde ve küçük çocuklarda kişinin aktif katılımını gerektirmeyen objektif ölçümler kullanılabilir.

İşitme testleri çoğunlukla ağrısız ve girişimsel olmayan uygulamalardır. Ancak test sonucunun doğru değerlendirilebilmesi için ölçümlerin uygun koşullarda yapılması ve sonuçların işitme sağlığı alanında yetkin bir uzman tarafından yorumlanması önemlidir.

İşitme Testi Nedir ve Neden Yapılır?

İşitme testi nedir? İşitme testi; kişinin sesleri duyma, sesler arasındaki farklılıkları algılama ve konuşulan kelimeleri ayırt etme becerilerini değerlendiren bir dizi ölçümden oluşur. Test sırasında yalnızca sesin duyulup duyulmadığına bakılmaz. Sesin hangi frekansta duyulduğu, duyulabilmesi için ne kadar yüksek olması gerektiği ve sağ ile sol kulak arasında fark bulunup bulunmadığı da incelenir.

İşitme sisteminin dış kulak, orta kulak, iç kulak, işitme sinirleri ve beyindeki işitsel merkezleri kapsayan karmaşık bir yapısı vardır. Bu nedenle tek bir test her durumda yeterli olmayabilir. Kişinin şikâyetlerine, yaşına, sağlık geçmişine ve ilk değerlendirme sonuçlarına göre farklı işitme testi çeşitleri birlikte uygulanabilir.

Odyometri testi, işitme değerlendirmesinde en sık kullanılan yöntemlerden biridir. Bu testte kişinin farklı frekanslardaki sesleri duyabildiği en düşük şiddet seviyesi belirlenir. Elde edilen ölçümler, odyogram adı verilen grafik üzerine işlenir.

İşitme testi aşağıdaki amaçlarla yapılabilir:

• Olası bir işitme kaybını erken dönemde tespit etmek
• İşitme kaybının seviyesini ve yapısını değerlendirmek
• Sağ ve sol kulağın işitme seviyelerini karşılaştırmak
• Orta kulak fonksiyonları hakkında bilgi edinmek
• Konuşmaları anlama ve kelimeleri ayırt etme becerisini ölçmek
• İşitme cihazı ihtiyacını değerlendirmeye yardımcı olmak
• Mevcut işitme kaybındaki değişiklikleri takip etmek
• Gürültülü ortamlarda çalışan kişilerin işitme sağlığını kontrol etmek
• Bebek ve çocuklarda işitme gelişimini değerlendirmek

Erken değerlendirme, özellikle çocuklarda konuşma ve dil gelişiminin desteklenmesi açısından önemlidir. Yetişkinlerde ise günlük iletişim sorunlarının nedeninin anlaşılmasına ve uygun çözüm seçeneklerinin belirlenmesine yardımcı olabilir.

İşitme Testi Nasıl Yapılır?

İşitme testi nasıl yapılır? sorusunun yanıtı kişinin yaşına, şikâyetlerine ve uygulanacak test türüne göre değişebilir. Standart bir işitme değerlendirmesi genellikle kişinin sağlık ve işitme geçmişinin dinlenmesiyle başlar. Ne zamandır işitme problemi yaşandığı, şikâyetin tek kulakta mı yoksa iki kulakta mı olduğu, kulak çınlaması, baş dönmesi, kulak ağrısı veya gürültüye maruz kalma geçmişi gibi bilgiler değerlendirilir.

Sonraki aşamada dış kulak yolu ve kulak zarı otoskop adı verilen bir cihazla kontrol edilebilir. Kulak kiri, enfeksiyon belirtisi veya kulak zarını etkileyen bir durum bulunması test sonuçlarını etkileyebileceğinden bu inceleme önemlidir.

Standart odyometri testi sırasında kişi, çevresel seslerin azaltıldığı sessiz bir kabine alınır. Kulaklık veya kulak içine yerleştirilen özel aparatlar aracılığıyla farklı frekans ve şiddetlerde sesler verilir. Kişiden sesi her duyduğunda bir düğmeye basması, elini kaldırması veya sözlü olarak tepki vermesi istenir. Sağ ve sol kulak ayrı ayrı değerlendirilir.

Hava yolu ölçümünden sonra gerekli görülürse kemik yolu ölçümü yapılabilir. Bu aşamada kulağın arkasındaki kemiğe küçük bir titreşim cihazı yerleştirilir. Kemik yolu testi, sesin dış ve orta kulağı kullanmadan doğrudan iç kulağa iletilmesine yardımcı olur. Hava yolu ve kemik yolu sonuçları birlikte değerlendirildiğinde işitme kaybının yapısı hakkında daha fazla bilgi elde edilebilir.

Kişinin konuşmaları duyma ve ayırt etme becerisini incelemek için konuşma odyometrisi uygulanabilir. Bu testte farklı ses seviyelerinde kelimeler dinletilir ve duyulan kelimelerin tekrar edilmesi istenir. Testlerin ardından elde edilen sonuçlar uzman tarafından değerlendirilir ve kişiye açıklanır.

İşitme Testi Çeşitleri Nelerdir?

Her işitme problemi aynı bölgede veya aynı şekilde ortaya çıkmaz. Bu nedenle değerlendirme sırasında birden fazla işitme testi çeşidi kullanılabilir. Uygulanacak testler kişinin yaşı, belirtileri ve değerlendirme amacı doğrultusunda belirlenir.

En sık kullanılan işitme testleri şunlardır:

• Saf ses odyometri testi: Kişinin farklı frekanslardaki saf sesleri duyabildiği en düşük seviyeyi ölçer. Testte sağ ve sol kulak ayrı ayrı değerlendirilir. Sonuçlar odyogram üzerinde gösterilir.
• Hava yolu testi: Sesler kulaklık aracılığıyla dış kulak, orta kulak ve iç kulak üzerinden iletilir. Genel işitme seviyesinin belirlenmesine yardımcı olur.
• Kemik yolu testi: Kulağın arkasındaki kemiğe yerleştirilen titreşim cihazıyla gerçekleştirilir. Dış ve orta kulak devre dışı bırakılarak iç kulağın tepkisi değerlendirilir.
• Konuşma odyometrisi: Kişinin konuşma seslerini duyma, kelimeleri tanıma ve ayırt etme becerisini ölçer. Saf sesleri duymak ile günlük konuşmaları anlamak aynı beceri olmadığı için önemli bilgiler sağlayabilir.
• Timpanometri testi: Kulak zarının ve orta kulağın çalışma durumunu değerlendirir. Kulak kanalına yumuşak uçlu bir prob yerleştirilir ve basınç değişikliklerine karşı kulak zarının hareketi ölçülür.
• Otoakustik emisyon testi: Kısaca OAE testi olarak bilinir. İç kulakta bulunan bazı duyu hücrelerinin sese verdiği yanıtı ölçer. Yenidoğan işitme taramalarında ve test sırasında aktif yanıt veremeyen kişilerde kullanılabilir.
• İşitsel beyin sapı yanıtı testi: ABR veya BERA testi olarak da adlandırılabilir. Ses uyarılarının işitme siniri ve beyin sapı seviyesindeki elektriksel yanıtlarını değerlendirir. Test sırasında baş bölgesine küçük elektrotlar yerleştirilir.
• Davranışsal işitme testleri: Bebeklerde ve küçük çocuklarda sese verilen yönelme, bakış veya oyun tepkileri değerlendirilir. Uygulama çocuğun gelişim seviyesine göre düzenlenir.

Bir tarama testinden geçememek, tek başına kesin işitme kaybı tanısı anlamına gelmez. Kulak kiri, orta kulakta sıvı, ortam gürültüsü veya test sırasındaki hareketlilik sonucu etkileyebilir. Böyle bir durumda daha kapsamlı bir odyolojik değerlendirme gerekebilir.

İşitme Testi Sonuçları Nasıl Yorumlanır?

İşitme testi sonuçları, genellikle odyogram adı verilen bir grafik üzerinde gösterilir. Odyogramda yatay eksen ses frekanslarını, dikey eksen ise sesin duyulabilmesi için gereken şiddet seviyesini ifade eder. Frekans, sesin ince veya kalın olarak algılanmasıyla; desibel ise sesin şiddetiyle ilişkilidir.

Test sırasında kişinin her frekansta duyabildiği en düşük ses seviyesi belirlenir. Sağ ve sol kulağa ait ölçümler farklı sembollerle grafik üzerine işaretlenir. Böylece kulaklar arasında belirgin bir fark olup olmadığı, işitme kaybının belirli frekanslarda mı yoksa geniş bir aralıkta mı bulunduğu görülebilir.

Odyogram değerlendirilirken yalnızca tek bir değere bakılmaz. Hava yolu ve kemik yolu sonuçları, konuşmayı ayırt etme skorları, orta kulak ölçümleri ve kişinin günlük yaşamda yaşadığı sorunlar birlikte ele alınır. Sonuçlara göre işitme kaybı genel olarak şu yapılarla ilişkilendirilebilir:

İletim tipi işitme kaybı, sesin dış veya orta kulaktan iç kulağa iletilmesini etkileyen durumlarda görülebilir. Kulak kiri, orta kulakta sıvı veya kulak zarıyla ilgili bazı problemler bu yapıda sonuçlara neden olabilir.

Sensörinöral işitme kaybı, iç kulaktaki duyu hücreleri veya işitme siniriyle ilişkili olabilir. Yaşa bağlı değişiklikler, uzun süreli yüksek sese maruz kalma ve farklı sağlık durumları değerlendirme sırasında dikkate alınabilir.

Mikst tip işitme kaybı ise iletim tipi ve sensörinöral bileşenlerin birlikte bulunmasıdır.

Sonucun normal sınırlar dışında çıkması, tek başına belirli bir hastalığın kesin tanısını koymaz. Elde edilen bulgular doğrultusunda odyolojik takip, kulak burun boğaz değerlendirmesi veya ek testler önerilebilir.

İşitme Testi Ne Kadar Sürer ve Test Öncesinde Ne Yapılmalıdır?

İşitme testi ne kadar sürer? Standart bir saf ses odyometri ölçümü çoğu zaman kısa sürede tamamlanabilir. Ancak ayrıntılı değerlendirmede konuşma testi, timpanometri, kemik yolu ölçümü, otoakustik emisyon veya diğer testler de uygulanabileceğinden toplam süre değişebilir. Genel bir işitme değerlendirmesi, uygulanacak testlere bağlı olarak yaklaşık 15 dakika ile bir saat arasında sürebilir.

Bebeklerde, küçük çocuklarda veya ayrıntılı nörolojik yanıt ölçümü gereken kişilerde test daha uzun sürebilir. Çocuğun teste alışması, uyumasının beklenmesi veya ölçüm sırasında hareket etmesi sürenin uzamasına neden olabilir.

Test öncesinde çoğu kişi için özel bir hazırlık gerekmez. Yine de daha sağlıklı sonuçlar elde edilebilmesi için şu noktalara dikkat edilebilir:

• Test öncesinde yüksek sesli müzikten ve yoğun gürültüden mümkün olduğunca uzak durulmalıdır.
• Kullanılan ilaçlar ve mevcut sağlık sorunları uzmana bildirilmelidir.
• Kulak ağrısı, akıntı, çınlama veya baş dönmesi gibi belirtiler paylaşılmalıdır.
• Daha önce yapılmış işitme testleri varsa sonuçları randevuya götürülebilir.
• İşitme cihazı kullanılıyorsa cihaz ve ilgili belgeler beraberinde bulundurulabilir.
• Kulak içine pamuklu çubuk veya benzeri cisimler sokularak temizlik yapılmamalıdır.

Kulak kanalında yoğun kir bulunması ölçümü etkileyebilir. Ancak kulak kiri kişinin kendisi tarafından çıkarılmaya çalışılmamalıdır. Gerekli değerlendirme sağlık uzmanı tarafından yapılmalıdır.

Test sırasında verilen sesler çok hafif olabilir. Bu nedenle kişi yalnızca emin olduğu güçlü seslere değil, duyduğunu düşündüğü en düşük seslere de tepki vermelidir. Yanlış tepki verme endişesi taşımaya gerek yoktur; uzman, güvenilir eşik seviyesini farklı tekrarlarla belirler.

Bebeklerde ve Çocuklarda İşitme Testi Nasıl Yapılır?

Bebeklerde işitme testi, yetişkinlerde kullanılan klasik düğmeye basma yönteminden farklıdır. Yenidoğanlar ve küçük çocuklar duydukları sesi ifade edemediği için objektif ölçümlerden veya yaşlarına uygun davranışsal yöntemlerden yararlanılır.

Yenidoğan döneminde sıklıkla OAE testi ve ABR testi kullanılır. OAE testinde bebeğin kulak kanalına yumuşak uçlu küçük bir prob yerleştirilir. Prob aracılığıyla sesler gönderilir ve iç kulakta oluşan yanıtlar kaydedilir. Test kısa sürer ve bebek uyurken uygulanabilir.

ABR testinde ise bebeğin başına ve boyun bölgesine küçük elektrotlar yerleştirilir. Kulaklık aracılığıyla verilen seslere işitme siniri ve beyin sapının oluşturduğu elektriksel yanıtlar ölçülür. Elektrotlar iğne içermez; cilde yapıştırılan küçük sensörlerdir.

Bir bebeğin yenidoğan işitme taramasından geçememesi kesin olarak işitme kaybı bulunduğu anlamına gelmez. Kulak kanalındaki doğum sıvıları, bebeğin hareket etmesi veya ölçüm koşulları sonucu etkileyebilir. Bununla birlikte kontrol testinin ihmal edilmemesi gerekir.

Çocuk büyüdükçe görsel pekiştirmeli odyometri ve oyun odyometrisi gibi yöntemler kullanılabilir. Çocuktan sesi duyduğunda bir oyuncağı kutuya atması, elini kaldırması veya sesin geldiği yöne bakması istenebilir. Böylece test, çocuğun yaşına ve dikkat süresine uygun bir oyuna dönüştürülür.

Çocuğun ismine tepki vermemesi, konuşma gelişiminin yaşıtlarının gerisinde olması, televizyona çok yaklaşması, kelimeleri sık sık yanlış anlaması veya okul başarısında açıklanamayan düşüş yaşaması durumunda çocuk işitme testi değerlendirmesi gündeme alınmalıdır.

Kimler İşitme Testi Yaptırmalıdır?

İşitme kaybı her zaman aniden ortaya çıkmaz. Bazı kişilerde değişim yavaş ilerlediği için işitme güçlüğü uzun süre fark edilmeyebilir. Kişi zaman içinde televizyonun sesini yükseltmeyi veya konuşan kişiye yaklaşmayı normal bir alışkanlık olarak değerlendirebilir.

Aşağıdaki belirtilerden biri veya birkaçı bulunuyorsa işitme testi yaptırmak faydalı olabilir:

• Konuşmaların sık sık tekrar edilmesini istemek
• Kalabalık veya gürültülü ortamlarda konuşmaları anlamakta zorlanmak
• Televizyon ve telefon sesini çevredeki kişilerden daha yüksek kullanmak
• İnsanların konuşurken mırıldandığını düşünmek
• Telefon görüşmelerinde kelimeleri ayırt edememek
• Sağ ve sol kulak arasında duyma farkı hissetmek
• Kulakta sürekli veya tekrarlayan çınlama yaşamak
• Yüksek sesli iş ortamında çalışmak
• Uzun süre yüksek sesli müziğe maruz kalmak
• Yaş ilerledikçe konuşmaları anlamakta zorlanmak
• Çocuklarda konuşma ve dil gelişiminde gecikme fark etmek
• Daha önce işitme kaybı tanısı almış olmak

Gürültülü makinelerin bulunduğu iş yerlerinde çalışanlar, sık sık yüksek sesli etkinliklere katılanlar, işitmeye zarar verebilecek ilaçları doktor kontrolünde kullananlar ve ileri yaş grubundaki kişiler düzenli değerlendirmeden yarar görebilir.

Ani gelişen işitme kaybı ise rutin bir test randevusunu beklememelidir. Bir veya iki kulakta aniden duyma azalması, birkaç gün içinde hızla kötüleşen işitme, kulak ağrısıyla birlikte işitme kaybı veya kulaktan akıntı gibi durumlarda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Online İşitme Testi Güvenilir mi?

Online işitme testi, kişinin işitme seviyesinde olası bir değişiklik bulunup bulunmadığına ilişkin ön değerlendirme sağlayabilir. Bu testlerde genellikle kulaklık kullanılarak farklı seslerin veya gürültü içerisindeki kelimelerin duyulması istenir. Sonuçta kullanıcıya ayrıntılı bir tanı yerine işitme değerlendirmesine başvurmasının gerekli olup olmadığı konusunda genel bir yönlendirme sunulur.

Online testlerin sonuçları kullanılan kulaklığın kalitesinden, cihazın ses ayarlarından, ortam gürültüsünden ve testin uygulanma biçiminden etkilenebilir. Bu nedenle internet üzerinden yapılan ölçümler, klinik ortamda kalibre edilmiş cihazlarla gerçekleştirilen odyometri testinin yerine geçmez.

Çevrim içi testten düşük sonuç alınması kesin işitme kaybı tanısı anlamına gelmediği gibi iyi sonuç alınması da bütün işitme problemlerini dışlamaz. Özellikle kalabalıkta konuşmaları anlamakta güçlük çeken, tek taraflı işitme farklılığı yaşayan, kulak çınlaması bulunan veya yakınları tarafından işitme sorunu fark edilen kişilerin yüz yüze değerlendirilmesi önemlidir.

Online işitme testleri, belirtileri fark etmek ve profesyonel değerlendirmeye başlama konusunda teşvik edici bir tarama aracı olarak kullanılabilir. Kesin değerlendirme için kişinin kulak yapısı incelenmeli, her iki kulak ayrı ayrı test edilmeli ve sonuçlar uzman tarafından yorumlanmalıdır.

İşitme Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sonuç

İşitme testi, kişinin farklı sesleri hangi seviyede duyabildiğini, konuşmaları ne ölçüde ayırt edebildiğini ve işitme sisteminin bazı bölümlerinin nasıl çalıştığını değerlendirmek için uygulanır. Test süreci çoğunlukla ağrısızdır ve uygulanacak ölçümlere bağlı olarak yaklaşık 15 dakika ile bir saat arasında tamamlanabilir.

Saf ses odyometrisi, konuşma odyometrisi, timpanometri, OAE ve ABR gibi testler birbirinden farklı bilgiler sağlar. Bu nedenle test seçimi kişinin yaşına, belirtilerine ve değerlendirme amacına göre yapılmalıdır.

Konuşmaları anlamakta zorlanma, televizyonun sesini yükseltme, kulak çınlaması, tek kulakta duyma farkı veya çocuklarda konuşma gelişiminde gecikme gibi belirtiler bulunuyorsa profesyonel bir işitme testi yaptırılması önerilir. Ani veya hızla ilerleyen işitme kaybında ise rutin kontrol beklenmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için sağlık uzmanının kişisel değerlendirmesi esas alınmalıdır.