Sensörinöral İşitme Kaybı: Bilimsel Mekanizmalar, Tanı Yöntemleri ve Modern Tedavi Yaklaşımları

Sensörinöral işitme kaybı (SNİK), iç kulakta bulunan tüylü hücrelerin veya işitsel sinirin hasar görmesi sonucunda ortaya çıkan kalıcı bir işitme problemidir. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre işitme kayıplarının yaklaşık %90’ı sensörinöral tiptedir. Bu nedenle konu günümüzde hem klinik hem de teknolojik araştırmalar açısından oldukça önem kazanmıştır.

1. Sensörinöral İşitme Kaybının Bilimsel Mekanizması

İç kulak (koklea), içinde yaklaşık 15.000 kadar saç hücresi bulundurur. Bu hücreler, ses titreşimlerini elektriksel sinyallere dönüştürerek işitsel sinire iletir.Ancak bu hücrelerin önemli bir özelliği vardır: kendilerini yenilemezler.

Başlıca hasar mekanizmaları:

• Oksidatif stres: Uzun süreli gürültü maruziyeti, serbest radikal artışı ile hücre ölümüne neden olur.

• Metabolik yıpranma: Yaşlanma ile birlikte koklear metabolizma yavaşlar ve sinyal iletimi bozulur.

• Genetik mutasyonlar: GJB2 gibi genlerdeki mutasyonlar doğuştan işitme kaybıyla ilişkilidir.

• Nöral atrofi: İşitsel sinirin dejenerasyonu, kelime ayırt etme performansını düşürür.

  
  

2. Tanıda Kullanılan Bilimsel Testler

Saf Ses Odyometri

Hastanın farklı frekanslardaki sesleri duyma eşiğini ölçer. Sensörinöral kayıpta eğri genellikle inisyal high-frequency düşüşü gösterir.

Konuşma Testleri

Kelime ayırt etme skorları, sinirsel iletimin kalitesi hakkında bilgi verir.SNİK’te skor düşme eğilimindedir.

Timpanometri

Orta kulak normalse Tip A eğrisi elde edilir, bu SNİK’in iletim tipi kayıptan ayrılmasını sağlar.

OAE (Otoakustik Emisyon)

Dış saç hücrelerinin fonksiyonunu ölçer. SNİK’te OAE yokluğu tipiktir.

3. Güncel Tedavi Yaklaşımları

Kalıcı SNİK’te işitme tamamen geri getirilemese de gelişmiş rehabilitasyon yöntemleriyle işitme performansı ciddi şekilde iyileştirilebilir.

İşitme Cihazları

• Gürültü bastırma algoritmaları

• Konuşma odaklı yönlü mikrofonlar

• Yüksek çözünürlüklü dijital işlemciler

• Bluetooth bağlantı

• Yapay zekâ ile otomatik ortam analizi

• 
  

Koklear İmplant

Ağır derecede sensörinöral kayıplarda iç kulağa cerrahi olarak yerleştirilen implant, sinyali doğrudan işitsel sinire iletir.

4. İyi Duy İşitme Merkezi’nin SNİK Değerlendirme Protokolü

İyi Duy İşitme Merkezi’nde sensörinöral işitme kaybı tanısı için kapsamlı bir süreç izlenir:

• Odyometri

• Yaşam tarzına uygun cihaz denemeleri

• Kelime ayırt etme takibi

• Düzenli kontrol randevuları

• Koklear implant yönlendirmesi (gerekli görüldüğünde)

Uzman odyologlar tarafından kişiye özel işitme rehabilitasyonu planlanır.